Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 1 Ekim’de yayımladığı dosyada Yemen kahvesinin tarihini ve üreticilerin koşullarını anlattı. Kurumun verdiği yaklaşık büyüklüklere göre ülkede 120 bin küçük çiftçi, 35 bin hektara yakın alanda kahve yetiştiriyor. Üretim, batı yüksek bölgelerindeki teraslarda geleneksel yöntemlerle sürdürülüyor. Bunlar kesin bir yıllık hasat sayımı değil; sektörü tarif etmek için kullanılan yaklaşık üretici ve alan büyüklükleri. Açıklama yıllık üretim miktarını, verimi veya kahve yetiştiren hanelerin gelirini sayısallaştırmıyor.

Yemen kahvesinin küresel ticaret tarihinde ayrı bir yeri var. Mocha adı, bir dönem kahve ticaretinin önemli çıkış noktalarından olan Kızıldeniz kıyısındaki Al-Makha limanıyla ilişkilendiriliyor. Bu tarih, günümüz üreticilerinin otomatik olarak yüksek gelir elde ettiği anlamına gelmiyor. FAO kahveyi geçim kaynağı, kültürel miras ve tarımsal kalkınma imkânı olarak ele alıyor. Bu boyutların her biri güncel üretim koşullarına, ürüne ne kadar değer eklendiğine ve çiftçilerin alıcılara hangi kanallardan ulaşabildiğine bağlı.

FAO’nun saydığı başlıca engeller siyasi istikrarsızlık, tarımsal girdilere sınırlı erişim, su kıtlığı, iklim değişikliğinin etkileri, düşük piyasa fiyatları ve yaşlanan ağaçlar. Bunlar birbirinden kopuk sorunlar değil. Kaliteli bir ürün yetiştirmek, hasattan sonra uygun işleme imkânı bulmak ve alıcıya ulaşmakla ekonomik değere dönüşebilir. Ajansın dosyası desteklenen çalışma alanlarını anlatıyor; çiftçinin eline geçen fiyatı, ölçülmüş üretim artışını veya yeni ihracat hacmini vermiyor. Sonuçlar sayısal olarak yer almadığından girişimin gelir ya da üretim üzerindeki etkisi hakkında kesin hüküm kurulamıyor.

FAO’nun Bir Ülke Bir Öncelikli Ürün girişiminde kahve, Yemen’in ayırt edici tarım ürünü olarak seçilmiş. Aden’deki Kahve Merkezi’ni yönetmek için bir ulusal çalışma grubu veya görev gücü oluşturulmuş. Değer zinciri değerlendirmesi ile geliştirme stratejisi ve yatırım planı da hazırlanmış. Bunlar koordinasyon için temel sağlıyor; yeni bir tesisin tamamen finanse edildiğini, yatırımın tamamlandığını veya üreticilere kredi dağıtıldığını kanıtlamıyor. Planların sahadaki karşılığı finansmana, kurumların sorumluluk paylaşımına ve üreticilerin bu mekanizmalara erişebilmesine bağlı olacak.

FAO’nun belirttiği destek alanları daha iyi tarımsal uygulamalar ve çiftçi bilgisi, işleme kapasitesi, ürüne değer katma ve pazar fırsatları. Bu adımlar kahveyi ham ürün olarak satmanın ötesine geçebilir; ancak açıklama hedef pazar, takvimli üretim hedefi veya ihracat geliri bildirmiyor. Dolayısıyla bunları gerçekleşmiş sonuç diye sunmak doğru olmaz. Kahve kabuklarının qishr adlı geleneksel içecekte kullanılması, ürünün yalnızca emtia olmadığını gösteren kültürel bir ayrıntı. Teraslarda sürdürülen üretim de kuşaklar arasında aktarılan bilgiye dayanıyor.

FAO, dosyayı 1 Ekim Dünya Kahve Günü vesilesiyle yayımlayarak bu mirası değer zincirini geliştirme gündemiyle birlikte ele aldı. Haberi izlerken iki sayısal sınıra dikkat etmek gerekiyor: yaklaşık 120 bin üretici ve 35 bin hektar, FAO’nun verdiği yaklaşık kapsam göstergeleri; yıllık hasat, verim veya çiftçi geliri değil. İkinci sınır, çalışma grubu, değerlendirme ve planın kurumsal hazırlık göstermesi, ölçülmüş başarıyı değil. Gelecekte yatırım, kalite, alıcı sayısı, verim ve ihracat hakkında resmî veri yayımlanırsa ilerleme daha doğrudan değerlendirilebilir.