Haberin ayrıntıları

Vietnam Genel İstatistik Ofisinin 3 Ekim 2026 tarihli üçüncü çeyrek ve dokuz aylık sosyoekonomik raporu, gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) üçüncü çeyrekte bir yıl öncesine göre yüzde 9,95 arttığını tahmin etti. Büyüme ilk çeyrekte yüzde 8,15, ikinci çeyrekte yüzde 8,81 olarak raporlanmıştı. Ocak-eylül döneminin toplam büyüme tahmini yüzde 9,01 oldu. Bu rakamlar rapor tarihindeki ulusal hesaplar tahminidir; kesinleşmiş yıllık sonuç veya dördüncü çeyrek beklentisi değildir.

Üçüncü çeyrekte tarım, ormancılık ve balıkçılık katma değeri yüzde 4,21 arttı ve ekonominin toplam katma değer büyümesine yüzde 5,14 katkı yaptı. Sanayi ve inşaat yüzde 12,50 büyüyerek katkının yüzde 51,57’sini, hizmetler yüzde 9,54 artışla yüzde 43,29’unu sağladı. Katkı payları büyümeye yapılan katkıyı, büyüme hızları ise ilgili sektörün kendi değerindeki değişimi gösterir. Bu yüzden sektör büyüme oranlarını katkı yüzdeleriyle aynı tür ölçü gibi okumamak gerekir.

Dokuz aylık dönemde sektör sıralaması benzerdi, ancak kapsam dönemin ilk üç çeyreğini kapsıyordu. Tarım, ormancılık ve balıkçılık yüzde 4,02 büyüdü ve toplam katma değer artışına yüzde 5,35 katkı yaptı. Sanayi ve inşaat yüzde 11,21 artarak katkının yüzde 49,62’sini, hizmetler yüzde 8,69 artışla yüzde 45,03’ünü oluşturdu. Dokuz aylık büyüme bileşimi tek bir çeyrekten farklı olabilir; çeyrek rakamlarını dokuz aylık toplamla değiştirmek ya da yıllık hız gibi sunmak dönemi yanlış tanımlar.

Harcama bileşenleri talebin farklı kaynaklarına işaret etti. Üçüncü çeyrekte nihai tüketim yıllık yüzde 8,96, varlık birikimi yüzde 21,39 arttı. Mal ve hizmet ihracatı yüzde 23,27, ithalatı yüzde 28,75 yükseldi. Dokuz aylık dönemde nihai tüketim yüzde 8,51, varlık birikimi yüzde 17,88, ihracat yüzde 21,29 ve ithalat yüzde 27,19 büyüdü. İhracat ve ithalat birlikte hızla artarken, tek başına ihracat oranı net dış talep katkısını göstermez; ulusal hesapların hacim ve katkı hesaplamaları ayrıca gerekir.

Ofis, ekonominin dokuz aylık yapısında tarım, ormancılık ve balıkçılığın yüzde 10,65; sanayi ve inşaatın yüzde 38,35; hizmetlerin yüzde 42,97 pay aldığını bildirdi. Ürün vergileri eksi ürün sübvansiyonları yüzde 8,03’tü. Bu oranlar katma değer bileşiminin nominal yapısına ilişkindir; sektörlerin büyüme hızları veya toplam üretimin reel katkısıyla karıştırılmamalıdır. Bir önceki yıl aynı dönemde paylar sırasıyla yüzde 11,33, 37,47, 43,05 ve 8,15 olmuştu.

Hizmetler içinde taşımacılık ve depolama dokuz ayda yüzde 11,03, toptan ve perakende ticaret yüzde 9,85, finans-bankacılık-sigorta yüzde 9,45, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 8,83 arttı. Bu alt sektör oranları, hizmetler toplamındaki yüzde 8,69’luk artışın arkasındaki farklı hızları gösterir. Kaynak ayrıca ticaret, ulaşım, turizm ve yaşam hizmetlerinde faaliyetin sürdüğünü ve iç tüketim talebinin güçlü kaldığını belirtti. Ancak açıklama, bu gözlemleri belirli bir fiyat, istihdam veya firma kârı sonucuna bağlamıyor.

Ticaret verileri de hızlanan nominal akışları gösterdi. Eylül mal ihracatı 59,48 milyar ABD doları, ithalatı 58,21 milyar dolar oldu. Ocak-eylül ihracatı 434,30 milyar dolara, ithalat 453,72 milyar dolara ulaştı. İhracat yıllık yüzde 24,5, ithalat yüzde 36,7 arttı. Dokuz aylık mal ticaretindeki aritmetik fark ithalat lehine 19,42 milyar dolardır; bu değer hizmet ticaretini, gelir akımlarını veya ödemeler dengesi finansmanını kapsamaz. Dolar cinsinden nominal ticaret değerleri fiyat ve kur bileşenlerini de içerebilir.

Yabancı yatırım kayıtları 30 Eylül itibarıyla yeni kayıt, ayarlama ve sermaye katkısı/hisse alım değerleri toplamında 50,36 milyar dolara ulaştı ve yıllık yüzde 76,4 arttı. Rapor, toplamın yabancı yatırım kayıtlarını anlattığını, gerçekleşmiş sermaye girişinin aynı şey olmadığını gösteren ayrımı korumayı gerektirir. İthalatın ihracattan hızlı artması, yatırım kayıtlarının yükselmesi ve güçlü büyüme tahmini bir arada ekonomik etkinliğin genişlediğini gösteren göstergelerdir; fakat bunlar tek başına sürdürülebilirlik, verimlilik veya gelecek büyüme hakkında kesin hüküm vermez.

Raporun temel veri tarihi 2026’nın üçüncü çeyreği ve ilk dokuz ayıdır. GSYH ile birçok faaliyet göstergesi tahmin niteliğindedir ve ulusal hesap revizyonlarıyla değişebilir. Tarımsal üretim, sanayi, hizmetler, ticaret ve kayıtlı yatırım ayrı ölçüm alanlarıdır; kapsamları birleştirilmemelidir. Yayımlanan sektör katkıları, büyüme oranları ve ticaret değerleri kaynakta tanımlanan dönemlerle sunulmuştur. Sonraki raporlar tahminlerin güncelliğini ve yılın son çeyreği eklendiğinde yıllık büyümenin nasıl şekillendiğini gösterecektir.