Haberin ayrıntıları

Capital Market Authority (CMA), 24 Eylül 2026’da algoritmik işlem kısıtlarına ilişkin taslak düzenlemeyi kamu görüşüne açtı. Kurum, görüş döneminin 24 Ekim’de kapanacağını ve nihai hükümlerin 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girmesinin öngörüldüğünü bildirdi. Bu tarih taslak metindeki planı anlatıyor; görüşlerin değerlendirilmesi ve nihai metnin kabulü tamamlanmadan geçerli kural gibi sunulmamalı. Haber, 8 Ekim’de hâlâ açık olan danışma sürecini kapsıyor.

Taslağın öne çıkan sayısal sınırı, tek işlem gününde, ana pazarda işlem gören bir menkul kıymette algoritmik emirlerin gerçekleşen işlemlere oranının 20 emri aşmaması. “Çok yüksek likidite” sınıfındaki kıymetler bu sınırlamanın dışında bırakılıyor. Oran, piyasa üyesi ve müşterilerinin işlem faaliyetinden sorumlu borsaya kayıtlı her bir işlemci düzeyinde hesaplanacak. Bu, bütün piyasadaki emirleri bir havuzda toplayan genel bir günlük kota değil; belirli hesaplanma düzeyi, ürün kapsamı ve istisnaya sahip bir taslak kontrol.

Taslak ayrıca sermaye piyasası kurumlarından algoritmik işlem sistemlerinin bütünlüğü ve verimliliğini koruyacak gözetim sistemleri ve prosedürleri kurmalarını istiyor. Firmaların algoritmaları kullanıma almadan önce geliştirme ve test yöntemleri belirlemesi, ilgili kayıtları saklaması, CMA ve Saudi Exchange istediğinde algoritmik işlemlere ilişkin bilgi veya verileri sunması öngörülüyor. Bu gereklilikler, yalnızca sipariş oranını izlemekten daha geniş bir yönetişim çerçevesi tarif ediyor; fakat taslak aşamasında kesin uygulanabilir yükümlülük olarak kabul edilmemeli.

Ekonomik değerlendirme koşulludur. Emir/işlem oranı, aşırı mesaj trafiğini veya piyasa işleyişini bozabilecek otomatik davranışları sınırlamaya yönelik bir gözetim aracı olabilir; tek başına algoritmik stratejinin zararlı olduğunu ya da manipülasyon meydana geldiğini kanıtlamaz. Son etki; likidite sınıflandırmasının nasıl güncelleneceğine, işlemci bazında hesaplamaya, istisnaların kapsamına ve uygulama denetimine bağlı olacaktır. CMA’nın 24 Ekim’e kadar toplayacağı görüşler metni değiştirebilir; bu nedenle 20:1 oranı burada nihai düzenleme değil, kamu danışmasına sunulan öneri olarak etiketlenmiştir.

Uygulama aşamasında firmaların test, kayıt ve gözetim süreçlerine ayıracağı kaynaklar da maliyet ve rekabet etkisi yaratabilir. Ancak duyuruda firmalara düşecek parasal maliyet, beklenen emir azalması veya fiyat etkisine ilişkin tahmin yayımlanmadı; bu nedenle bunları ölçülmüş sonuç gibi aktarmak doğru olmaz.

Piyasa bütünlüğü bakımından önerinin başarısı yalnızca sayısal eşiğe değil, emirlerin sınıflandırılmasına ve ihlallerin tutarlı ele alınmasına da bağlı olacaktır. Bu nedenle nihai kural ve uygulama rehberi, taslaktaki oran kadar önem taşıyabilir.