Malezya’daki kamu bağlantılı yatırım şirketleri GLIC’lerden ve bunların şirket ağlarından GEAR-uP kapsamında yurt içi ekonomiye ek sermaye yöneltmeleri bekleniyor. Program 2024–2028 dönemini kapsıyor. İkinci Maliye Bakanı Amir Hamzah Azizan, 29 Eylül’de 2025 yılında 20 milyar ringgiti aşan yatırım yapıldığını ve 2026’da benzer bir tutar beklendiğini söyledi. Bernama açıklamayı ertesi gün yayımladı. Programın manşet taahhüdü beş yılda 120 milyar ringgitlik yurt içi doğrudan yatırımdır. Bu çok yıllı program hedefidir; 120 milyar ringgitin tamamının şimdiden kullanıldığı anlamına gelmez.

Maliye Bakanlığının ağustos ayında yayımladığı ilerleme raporu 2025 için daha kesin bir geriye dönük tutar veriyor: yurt içinde 20,3 milyar ringgit tahsis edilip kullanıma yönlendirildi; 2024’te bu tutar 6,6 milyar ringgitti. 2025 tutarı hükümetin bildirdiği yıllık akış, 120 milyar ringgit ise 2024–2028 döneminin kümülatif taahhüdüdür. Farklı sorulara yanıt veren bu iki rakam birbirine karıştırılmamalı. Bakanlık, 440 milyar ringgitlik olağan kamu piyasası yatırımlarını 120 milyar ringgitlik doğrudan yurt içi yatırım hedefinden ayrıca tanımlıyor; ayrı portföy tutarı, açıklanan DYY toplamının üzerine eklenebilecek yeni bir kalem değil.

Ağustos ilerleme raporu 2025’teki yurt içi kullanımın bazı örneklerini de veriyor: Khazanah ve KWAP’tan yüksek değerli yarı iletken sektörüne 1,4 milyar ringgit ve dijital ile lojistik altyapıya 1,8 milyar ringgit. Bunlar seçilmiş program bileşenleridir, tam dağılım tablosu değildir. Toplam sektör payını bu kalemlerden çıkarmak mümkün olmadığı gibi kaynak tüm tutarların birbirinden ayrı olup olmadığını da açıklamıyor. 2024’teki başlangıç duyurusu enerji dönüşümü, ileri imalat ve yarı iletkenler gibi amaçlanan alanları ve farklı büyüklükteki şirketlere finansmanı tarif etmişti. Bu açıklama programın tasarımını, 2026 ilerleme raporu ise son yıllık kullanım ölçüsünü açıklar.

Bakanın eylül ayındaki güncellemesi GEAR-uP’yi yalnızca yatırım hacmi girişimi olarak sunmadı. Yeni Sanayi Ana Planı’nın yatırımları ulusal ekonomi için önemli görülen sektörlere yönlendirdiğini söyledi ve programı daha iyi ücretler, ekonomik karmaşıklık, daha nitelikli yatırım ve iş fırsatlarıyla ilişkilendirdi. Ayrıca GLIC’lere bağlı GLC’lerin yüzde 92’den fazlasının 2026 başından itibaren yaşanabilir ücreti benimsediğini bildirdi. Bu oran bildirilen benimseme payıdır; ücret artış yüzdesi veya Malezya’daki tüm çalışanların sayısı değildir. Bernama haberi yaşanabilir ücret ölçütünün tanımını ya da şirket bazında listeyi vermediğinden kapsamı bağımsız değerlendirmek sınırlı kalıyor.

Bakanın açıklamasına göre ilişkili Bakat MADANI girişimi 2026 ve 2027 boyunca 25.000 kişiye staj ve eğitim fırsatı sağlamayı bekliyor. Bu ileriye dönük bir program sayısıdır; tamamlanmış yerleştirmelerin sayısı değildir. Aynı açıklama yaşlanan nüfus önceliğiyle bağlantılı bakım çalışanlarına ve emeklilik köylerine yönelik yatırımlardan söz ediyor, ancak yatırım tutarı veya beklenen bakım kapasitesi yayımlamıyor. Bu sosyal ve işgücü unsurlarını sermaye kullanımı göstergesinden ayırmak önemlidir: eğitim hedefi yatırım harcaması, yaşanabilir ücret benimseme iddiası da ücret yeterliliğinin veya hane gelirinin kanıtı değildir.

Ağustos 2024’te başlatılan GEAR-uP altı kamu bağlantılı yatırım şirketine dayanıyor: Çalışan Tasarruf Fonu, Permodalan Nasional, KWAP, Khazanah, Tabung Haji ve LTAT. Program bu kurumların ticari yatırım yaparken belirlenmiş ulusal kalkınma önceliklerine destek vermesini istiyor. Ölçeği yüksek olsa da mevcut rakamlar hükümetin bildirdiği ölçülerdir ve yatırımların program olmasa gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ya da getiri ve risklerin nasıl dağıldığını tek başına göstermez. Değerlendirme için yıllık taahhüt, imzalanan ve kullanılan sermaye, sektör dağılımı, özel ortak yatırım, proje teslimi, istihdam, ücret ve getirileri; planlarla gerçekleşmiş sonuçları açıkça ayırarak ve tutarlı biçimde yayımlamak gerekir.