Haberin ayrıntıları

İrlanda Merkezi İstatistik Ofisi (CSO), 1 Ekim 2026’da yayımladığı uyumlaştırılmış tüketici fiyat endeksi (HICP) ön tahmininde, ülkedeki tüketici fiyatlarının Eylül 2025’ten Eylül 2026’ya yüzde 3,9 yükseldiğini tahmin etti. Endeks ağustosa göre yüzde 0,2 arttı. Bu, Ağustos 2026 için yayımlanan yüzde 3,4 yıllık değişimden daha yüksek; fakat eylül rakamı henüz nihai HICP sonucu değil. CSO, flaş tahminlerin gelecek ay yayımlanacak nihai sonuçlarla revize edilebileceğini açıkça belirtti. Bu nedenle yüzde 3,9’u kesinleşmiş bir fiyat artışı veya her hanenin kendi harcamasında yaşadığı artış gibi okumamak gerekir. Rakam, belirli bir tüketim sepetinin ortalama fiyat değişiminin istatistiksel tahminidir.

Eylül bileşenleri, manşet değişimin aynı yönde olmayan alt kategorileri birleştirdiğini gösteriyor. Enerji fiyatlarının ay içinde yüzde 2,9, Eylül 2025’e göre yüzde 15,3 arttığı tahmin edildi. Hizmet fiyatları aylık yüzde 0,4 gerilerken yıllık yüzde 4,1 yükseldi. Enerji dışı sanayi mallarında aylık artış yüzde 0,7, yıllık artış yüzde 0,9 olarak tahmin edildi. Alkolsüz ürünleri içeren gıda ve içecek alt gruplarında ayrımlar da önemli: alkol ve tütün hariç gıda aylık değişmedi, yıllık yüzde 0,3 arttı; işlenmemiş gıda aylık yüzde 0,6 ve yıllık yüzde 1,0 yükseldi; işlenmiş gıda aylık yüzde 0,2 gerilerken yıllık yüzde 0,7 arttı. Gıda, alkol ve tütün dahil toplam kategori aylık değişmedi, yıllık yüzde 0,8 arttı. Bu özel toplamlar, manşet endeksle karıştırılmamalı.

“Çekirdek” olarak kullanılan HICP dışlamaları da farklı sonuç verir. Enerji ve işlenmemiş gıda hariç HICP’nin yıllık yüzde 2,8 arttığı, aylık yüzde 0,1 gerilediği tahmin edildi. Enerji hariç endeks ay içinde değişmedi ve yıllık yüzde 2,7 arttı. Enerji, gıda, alkol ve tütün hariç ölçü aylık yüzde 0,1 düşüş, yıllık yüzde 3,1 artış gösterdi. Bunlar CSO’nun açıklamasındaki özel toplamlardır; aynı şeyin farklı adları değildir, çünkü her biri farklı kalemleri dışarıda bırakır. Ayrıca endeks ağırlıklandırılmış ortalama fiyat değişimini ölçer. Bir kategorinin yıllık oranı tek başına toplam enflasyona katkısını göstermez; katkı için harcama ağırlıkları ve endeks düzeyleri gerekir. Bu flaş bülten bu tabloda bir fiyat katkı dökümü sunmuyor.

HICP, Avrupa Birliği ülkelerinde tüketici enflasyonunu karşılaştırılabilir kılmak için ortak kurallarla hesaplanır. İrlanda HICP’si CPI ile aynı temel fiyat verilerini kullanır, ancak aynı ulusal endeks değildir. CSO, İrlanda’da resmi enflasyon ölçüsünün CPI olduğunu; HICP’nin ülkeler arası karşılaştırma amacı taşıdığını söylüyor. HICP kapsamı CPI’den daha dar olup mortgage faizi, bina malzemeleri, motor vergileri, bazı sigorta bileşenleri, sendika aidatları ve emlak vergisi gibi kalemleri içermez. Bu fark, iki göstergenin neden farklı sonuç verebildiğini anlamak için önemlidir. Her iki endeks de ortalama bir tüketim sepetindeki fiyat değişimini ifade eder; bireysel hanelerin gelirini, harcama alışkanlığını ya da yaşam maliyetini tam olarak ölçmez.

Flaş tahminin geçiciliği metodolojik açıdan da önemlidir. CSO’nun yöntem notuna göre ön tahmin için tüm fiyatların toplanması ve nihai sonuçlardaki kapsamlı kalite kontrol aynı ölçüde tamamlanmış olmayabilir; son teslim tarihine yetişmeyen bazı fiyatlar tahmin yoluyla doldurulabilir. CSO, geçmişte flaş ve nihai sonuçların çoğu kez yakın olduğunu belirtse de yüksek enflasyon dönemlerinde farkın büyüyebileceği uyarısını da yapıyor. Nihai İrlanda HICP sonucu, CSO’nun 8 Ekim’de yayımlanacak Eylül CPI bülteniyle birlikte duyurulacaktı. Eurostat’ın 2 Ekim’de yayımladığı Euro Bölgesi flaş tahmini yüzde 3,2 idi; bu farklı coğrafyanın ayrı bir göstergesidir ve İrlanda oranının yerine geçmez. Haberdeki tüm eylül oranları bu yüzden “tahmin” olarak etiketlenmelidir.