Haberin ayrıntıları

Endonezya İstatistik Kurumu BPS, Eylül 2026’da ulusal Genel Toptan Fiyat Endeksi’nin (IHPB) bir yıl öncesine göre yüzde 6,76 yükseldiğini bildirdi. 1 Ekim’de yayımlanan açıklama, yıllık değişimi Eylül 2025’teki endeksle karşılaştırıyor. Aynı duyuruda aylık artış yüzde 0,62, yılbaşından bu yana artış yüzde 5,73 olarak verildi. Yıllık, aylık ve yılbaşından bu yana oranlar farklı dönemleri kapsar; yüzde 6,76’yı eylül ayının tek başına artışı gibi okumamak gerekir. Bu seri toptan ticaret düzeyindeki fiyatları izler, tüketici fiyat endeksiyle aynı değildir.

BPS’nin açıklamasında en yüksek yıllık artış, “demir cevheri ve mineraller; elektrik, gaz ve su” olarak adlandırılan bölümde yüzde 14,61 oldu. Bu sınıflandırma bölümünün oranıdır; tüm sektörlerdeki enflasyon ya da genel endeksin artış oranı değildir. BPS ayrıca Eylül’de inşaat/yapı grubu IHPB’sinin yıllık yüzde 9,63 arttığını belirtti. Kurum, asfalt, betonarme çeliği, çimento, kırmataş ve kum fiyatlarındaki artışları yapı grubundaki harekete katkı veren kalemler arasında saydı. Bu belirli bölüm oranları, ulusal Genel IHPB’nin yüzde 6,76’lık yıllık artışından ayrı tutulmalıdır.

Yıllık artışla ilişkilendirilen bazı ürünler endüstriyel dizel, sübvansiyonsuz LPG, sıradan pirinç, yağlama yağı ve ulaşım dizeliydi. Duyurunun özeti bu kalemleri yıllık yükseliş gösteren ürün örnekleri olarak veriyor; her ürünün genel endekse katkı büyüklüğünü ya da tüketici perakende fiyatındaki değişimi açıklamıyor. IHPB, ülkede veya bölgede toptan düzeyde işlem gören emtianın fiyat değişimini gösterir. Dolayısıyla bülten bir ürün fiyat listesi değil, fiyat kotasyonlarından hesaplanan endeks değişimlerini kapsayan istatistiktir.

BPS’nin 2025 yayını, IHPB’nin 2025’ten itibaren 2023=100 bazını kullandığını ve 781 emtiayı kapsadığını bildiriyor; ürün sepeti 2023 eyalet toptan fiyat ağırlıklandırma araştırmasına dayanıyor. Güncel sınıflandırma beş bölüm içeriyor ve önceki sınıflandırmadan farklı. Eylül 2026 karşılaştırmalarını okumak için bu güncel baz ve sepet önemlidir. Genel yıllık, aylık ve yılbaşından bu yana değişimler aynı bazla hesaplanan dizinin dönemsel oranlarıdır. Baz yılı 100’e eşitlemek fiyatların 2023’ten beri yalnızca 6,76 yükseldiği anlamına gelmez; 6,76, Eylül 2026 ile Eylül 2025 arasındaki yıllık orandır.

Toptan fiyat endeksi tüketim sepetindeki fiyatları ölçen tüketici enflasyonuyla, üreticinin fabrika çıkış fiyatlarını izleyen üretici fiyatlarıyla veya dış ticaret fiyat ölçüleriyle karıştırılmamalı. BPS metodolojisi, toptan fiyat verilerinin eyaletlerdeki toptancılardan aylık araştırmalar yoluyla toplandığını ve endeksin ağırlıklı bir Laspeyres formülüyle hesaplandığını açıklıyor. Eylül IHPB’si bu nedenle ürün ve ticaret ağırlıklarını toplulaştırır; bütün işletmelerin satın alma maliyetlerinin eşit oranda değiştiğini göstermez. Duyurudaki üç ulusal oranı yorumlarken karşılaştırma dönemi, toptan düzeyi ve sınıflandırma kapsamı birlikte dikkate alınmalı. Bu ölçüm, maliyetlerin her ürün ve her işletme için aynı şekilde hareket ettiği sonucunu da desteklemez. Üretim fiyatları veya hanehalkı maliyetleri için bunun yerine geçecek bir gösterge değildir. Dönem ayrımı korunmalı.