Haberin ayrıntıları

Uluslararası Para Fonu (IMF) İcra Kurulu, Cezayir’in 2026 Madde IV istişaresini 11 Eylül’de tamamladı; değerlendirme 21 Eylül’de yayımlandı. IMF, güçlü kamu yatırımlarının desteğiyle reel GSYH büyümesinin 2024’te yüzde 3,7’den 2025’te yüzde 3,9’a çıktığını tahmin ediyor. 2026 için kurumun öngörüsü yüzde 3,8 büyüme. Bu değerlendirme, ülkenin büyüme görünümünü kamu maliyesi, fiyatlar ve dış dengeyle birlikte ele alıyor.

Olumlu büyüme verisi, IMF’nin mali görünümde işaret ettiği baskıları ortadan kaldırmıyor. Kurumun seçilmiş göstergelerinde merkezi hükümet bütçe dengesi 2024’te GSYH’nin yüzde eksi 14’ü, 2025’te yüzde eksi 10,5’i olarak veriliyor; 2026 için yüzde eksi 9,6 tahmin ediliyor. 2025’teki daralmaya kamu işletmeleri ve Cezayir Merkez Bankasından yapılan büyük, tek seferlik temettü ödemeleri de katkı verdi. Buna karşın IMF açığın hâlâ çok yüksek olduğunu ve mali tamponların tükendiğini vurguluyor.

IMF’nin brüt kamu borcu serisi, 2025 için GSYH’nin yüzde 52,1’ini, 2026 tahmini için yüzde 53,2’sini gösteriyor. Kurumun projeksiyonunda oran 2027’de yüzde 60,4, 2029’da yüzde 71,2 ve 2031’de yüzde 79,0 düzeyine çıkıyor. Bunlar gerçekleşmiş gelecek sonuçlar değil; raporun dönemin bilgileri ve varsayımlarıyla hazırladığı tahminler. Dizi, açıkların devam etmesi hâlinde borç yükünün orta vadede neden dikkatle izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

Dış dengede de baskı var. IMF, cari işlemler açığının ithalat artışı ve hidrokarbon ihracatındaki düşüşle keskin biçimde genişlediğini, bunun rezerv kaybına yol açtığını belirtiyor. Brüt resmî rezervler 2024’te 68,9 milyar dolar, 2025 tahmininde 51,0 milyar dolar olarak veriliyor. IMF, 2026 için 46,5 milyar dolar; 2028 için 27,8 milyar dolar ve 2029 için 23,5 milyar dolar öngörüyor. Bu seri de tahmin niteliğinde; belirli bir tarihteki günlük rezerv miktarı gibi okunmamalı.

Fiyatlar konusunda IMF açıklaması, manşet enflasyonun Eylül 2025’teki yüzde eksi 2’den Nisan 2026’da yüzde 5,2’ye yükseldiğini; gıda fiyatlarındaki düşüşün sona ermesinin ve altın fiyatı artışlarının bu harekette rol oynadığını söylüyor. Kurumun yıllık ortalama tüketici enflasyonu göstergesi ayrı bir ölçü: 2025 için yüzde 5,5, 2026 tahmini için yüzde 3,5. Bu iki tanım aynı dönemi veya hesaplamayı temsil etmiyor; aylık tarihli enflasyon noktasıyla yıllık ortalama birbirine karıştırılmamalı.

Yakın dönem hidrokarbon gelirlerinin artması bütçe ve cari denge görünümünü iyileştirebilir; IMF bunu tamponları yenilemek için fırsat olarak tanımlıyor. Ancak petrol ve gaz gelirleri fiyatlara ve üretime duyarlı. Fon, gelir artışının kalıcı olacağını garanti etmiyor ve yüksek harcamaların kendiliğinden sürdürülebilir hâle geldiği sonucuna varmıyor. Hedef, geçici rüzgâr gelirini cari harcamayı büyütmek yerine kamu maliyesinin dayanıklılığını güçlendirmek için kullanmak.

IMF’nin önerileri arasında kademeli ve güvenilir mali konsolidasyon, petrol dışı gelirlerin artırılması, kamu yatırımı verimliliğinin iyileştirilmesi ve enerji sübvansiyonlarında kırılgan haneleri koruyacak aşamalı düzenleme var. Fon ayrıca para politikasının daha net bir düşük enflasyon çıpasına dayanmasını, Merkez Bankası operasyonel bağımsızlığının güçlenmesini ve olağanüstü koşullar dışında para finansmanının sınırlandırılmasını istiyor. Bunlar IMF’nin politika tavsiyeleridir; Cezayir’in yürürlüğe koyduğu yeni tedbirler diye sunulmuyor.

Madde IV değerlendirmesi, ülke ekonomisinin gözetimine ilişkin yıllık olağan danışma çalışmasıdır; kendi başına yeni kredi onayı veya mali yardım programı değildir. Açıklamadaki temel soru büyümenin sürüp sürmeyeceğinden ibaret değil, büyümenin rezervleri ve bütçeyi tüketmeden nasıl destekleneceğidir. Sonraki veri açıklamaları, harcamaların bileşimi, gelir çeşitlenmesi, kamu bankalarının riskleri ve hidrokarbon dışı faaliyetin performansını izlemek için belirleyici olacak.