Azerbaycan Devlet İstatistik Komitesi 9 Ekim 2026’da ocak-eylül dönemi için temel makroekonomik göstergelerini yayımladı. Komitenin tablosuna göre ülkenin gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) 102 milyar 48,2 milyon manat oldu ve geçen yılın aynı dokuz ayına kıyasla reel olarak yüzde 1,5 arttı. Bu nominal tutar ile reel büyüme oranı farklı kavramları gösteriyor: manat cinsinden toplam cari değer, yüzde değişim ise karşılaştırmalı hacim hareketidir. Haber, komitenin yayımladığı tek tabloda kapsanan dönem ve tanımları izliyor.

Petrol ve gaz sektöründe oluşan katma değer geçen yılın aynı dönemine göre reel yüzde 1,2 azalırken, petrol dışı ve gaz dışı bölüm yüzde 2,6 büyüdü. Komitenin önceki ocak-ağustos tablosundaki karşılıklar sırasıyla eksi yüzde 0,8 ve artı yüzde 2,1 idi. Böylece eylül verisi eklenince petrol-gaz bölümündeki düşüş derinleşmiş, petrol dışı bölümdeki artış hızlanmış görünüyor. Bu, yıllık büyümenin sektörler arasında eşit dağılmadığını gösterir; tek başına üretim hacmi, ihracat ya da gelir hakkında sonuç vermez.

Komite reel sektör başlığı altında toplam sanayi ürününün 51 milyar 178,1 milyon manat olduğunu ve reel olarak yüzde 0,8 gerilediğini bildirdi. Petrol dışı gaz dışı sanayi ise 16 milyar 558 milyon manatlık üretimle reel yüzde 5,4 büyüdü. Toplam sanayi ile petrol dışı sanayi arasındaki ayrışma önemlidir: toplam seri, petrol-gaz faaliyetlerini de içeren daha geniş sanayi kapsamına işaret eder. Bu iki oranı karşılaştırmak, petrol dışı üretimin toplam sanayi düşüşünü tamamen dengelediği anlamına gelmez; kapsam ve ağırlıklar farklıdır. Komite ayrıca tarımsal üründe yüzde 1,1 reel artış kaydetti.

Hizmet alanlarında ulaştırma ve depolama yüzde 10,0, bilgi ve iletişim yüzde 11,1 reel büyüdü. Perakende ticaret cirosu yüzde 3,8 yükseldi; sabit sermaye yatırımları yüzde 10,9 arttı. Bunlar aynı tabloda yer alsa da farklı göstergelerdir: hizmet katma değeri ve ticaret cirosu ulusal hesaplar bağlamında, yatırımlar ise sermaye oluşumu içinde değerlendirilmelidir. Özellikle yatırım alt satırlarında petrol-gaz dışı sektörün tutarı 9 milyar 813,4 milyon manat ve yıllık artışı yüzde 3,1 olarak veriliyor; bu oran, genel yatırımların yüzde 10,9 artışından farklıdır.

Raporun fiyat ve gelir bölümünde nüfusun nominal gelirinin 72 milyar 711,7 milyon manat olduğu, yıllık nominal değişimin yüzde 9,6 olduğu belirtiliyor. Ortalama aylık nominal ücret için ise yalnızca ocak-ağustos dönemi sunulmuş: 1.173 manat ve bir yıl öncesine göre yüzde 7,2 artış. Tüketici fiyatlarındaki artış ocak-eylül karşılaştırmasında yüzde 5,7. Nominal ücret veya gelir artışını doğrudan satın alma gücü artışı diye yorumlamak doğru olmaz; dönemlerin ve fiyat ölçülerinin aynı tabana getirilmesi gerekir. Komite tablosu bu ayrıntıları tek başına açıklamıyor.

Mali göstergeler arasında devlet bütçesi gelirleri ocak-eylülde 29 milyar 312,1 milyon manat, giderleri 25 milyar 348,2 milyon manat olarak kaydedilmiş; tabloda 3 milyar 963,9 milyon manat fazla yer alıyor. Stratejik döviz rezervleri 30 Eylül itibarıyla 89 milyar 380,7 milyon ABD doları olarak bildirilmiş. Bu bir dönem sonu stokudur; yıllık üretim ya da aylık akım değildir. Dış kamu borcu da aynı gün için 4 milyar 509,5 milyon dolar olarak verilmiştir. Bu dolar tutarları kaynakta doğrudan raporlandığı için ayrıca çevrim yapılmamıştır.

Dış ticaret verileri tabloda ocak-ağustos dönemiyle sınırlı. Bu dönemde ticaret hacmi 33 milyar 934,9 milyon dolar; ihracat 22 milyar 511,5 milyon dolar ve ithalat 11 milyar 423,4 milyon dolar olarak açıklanmış. Petrol dışı ve gaz dışı ihracatın değeri 6 milyar 278,8 milyon dolar ve yıllık karşılaştırmada 2,6 kat olarak yer alıyor. Bu alt dönem, ocak-eylül GSYH verileriyle aynı değildir. Haberde alt dönemleri birleştirerek eylül dış ticaret sonucu çıkarılmıyor.

Veri açıklaması, gerçekleşmiş veya öncü resmî istatistikleri yansıtıyor; komite bir yıllık tahmin ya da hedef açıklamıyor. Ocak-eylül yüzdeleri bir yıl önceki aynı dönemle reel karşılaştırmadır; gelir, bütçe, ticaret ve rezerv satırlarının bazıları nominal değer veya belirli bir tarihteki stoku anlatıyor. Bu nedenle farklı kalemler tek bir büyüme anlatısına indirgenmemeli. Yeni aylık yayımlar, aynı metodolojiyle dönemler arası yönü izlemeye yardımcı olabilir; ancak yayımdaki bir oran üretimin nedenini açıklamaz. Sektör ayrıntıları ve revizyon notları olmadan neden-sonuç bağı kurmak mümkün değildir.