Haberin ayrıntıları
BAE Dışişleri Bakanlığı, 7 Ekim’de “Crosscurrents: Navigating the AI–Water–Energy Nexus” başlıklı raporu yayımladı. BAE’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği tarafından Eurasia Group analiz desteğiyle hazırlanan çalışma, yapay zekânın kaynak ihtiyacını yalnız veri merkezi soğutmasına indirgemiyor. Yarı iletken üretimi, elektrik üretimi, tesis soğutması ve yerel havzalar üzerindeki baskıyı birbiriyle bağlantılı aşamalar olarak ele alıyor. Rapor, su ve enerji kararlarının dijital altyapı planlamasıyla birlikte yapılmasını, izin süreçlerinde yerel havza koşulları ve toplum görüşlerinin dikkate alınmasını öneriyor.
Çalışmanın aktardığı 2026 tarihli araştırma, küresel veri merkezi elektrik kullanımını 2025 için 448 teravatsaat (TWh), bunun su ayak izini 4,5 trilyon litre olarak tahmin ediyor. Yapay zekâ odaklı tesislere atfedilen karşılıklar 93 TWh ve 0,9 trilyon litre. Aynı çalışma, 2030’da toplam veri merkezi elektriğinin 945 TWh’ye, toplam su ayak izinin 9,32 trilyon litreye ulaşmasını; yapay zekâ bölümünün ise 378 TWh ve 3,7 trilyon litre olmasını öngörüyor. Bunlar raporda aktarılan model tahminleridir; ölçülmüş tüketim veya yalnızca BAE’deki tesislere ait miktarlar değildir. Rapor ayrıca su kullanımının önemli bir bölümünün veri merkezlerinin dışında, elektrik santralleri ve çip fabrikaları gibi tedarik aşamalarında oluştuğunu vurguluyor.
Bu kapsam, teknoloji şirketleri, elektrik ve su işletmeleri ile şehir planlamacıları arasındaki koordinasyonun neden önemli olduğunu gösteriyor. Örneğin düşük su tüketimli soğutma seçenekleri daha fazla elektrik gerektirebilir; elektriğin üretim yöntemi de dolaylı su ayak izini değiştirir. Rapor bu nedenle tek bir soğutma teknolojisini evrensel çözüm olarak sunmuyor. Seçimler, sıcaklık, yerel su kıtlığı, şebeke karışımı, ekipman verimi ve atık ısının nasıl uzaklaştırıldığı gibi koşullara göre değerlendirilmelidir. Verimlilik kazancı da toplam kaynak talebinin düşeceğini garanti etmez; daha ucuz hesaplama kapasitesine yönelik talep artışı tasarrufları kısmen dengeleyebilir.
Raporun beş önerisi arasında uluslararası sorumlu su kullanımı ilkeleri, havza ve ulusal ölçekte ortak su-enerji planlaması, şeffaf karşılaştırılabilir raporlama, su verimli teknolojilere yatırım ve özel sektör teşvikleri bulunuyor. BAE ve Senegal’in eş ev sahipliği yapacağı 8–10 Aralık 2026 BM Su Konferansı bu gündemin tartışılması için yaklaşan bir platform olarak gösteriliyor; bu, konferansın önerileri kabul ettiği anlamına gelmiyor. İşletmeler için daha yararlı göstergeler tesis bazında çekilen ve tüketilen su, su kaynağı ve havza stresi, dolaylı elektrik kaynaklı su etkisi ve çip tedarik zinciri açıklamaları olacaktır. Rapor, bu verilerin tüm şirketler için aynı kapsam ve yöntemle yayımlandığını göstermiyor; karşılaştırılabilir performans ölçümü hâlâ bir politika ve veri ihtiyacı.
