Kazakistan Ulusal İstatistik Bürosunun 1 Ekim’de yayımladığı tüketici fiyatları raporuna göre ülkede yıllık enflasyon Eylül 2026’da yüzde 9,3 olarak ölçüldü. Ağustos ayında bu oran yüzde 9,8’di. Aylık tüketici fiyat artışı ise eylülde yüzde 0,6 ile ağustostaki yüzde 0,6 düzeyini korudu. Yıllık oran, Eylül 2026 fiyat düzeyini Eylül 2025 ile; aylık oran ise eylül ile ağustos fiyat düzeylerini karşılaştırır. Bu iki zaman aralığı aynı soruyu yanıtlamaz.

Ana endeks, hanehalklarının kişisel tüketim için satın aldığı mal ve hizmetlerdeki ortalama fiyat düzeyi değişimini izleyen tüketici fiyat endeksidir. Büroyun raporundaki yıllık yüzde 9,3, Eylül 2025’e kıyasla genel fiyat düzeyindeki artışı anlatır; tek tek her ürünün bu oranda pahalandığı anlamına gelmez. Aylık yüzde 0,6 da bir yılın tamamındaki fiyat değişimi değildir. Oranlar, seçilmiş ürün ve hizmetlerden oluşan sepetin ağırlıklandırılmış endeksindeki değişimlerdir.

Eylül’de geniş grupların yıllık değişimleri farklıydı. Gıda ürünleri fiyatları yüzde 8,5, gıda dışı ürünler yüzde 11,0, ücretli hizmetler yüzde 8,9 arttı. Ağustosta bu oranlar sırasıyla yüzde 9,5, yüzde 11,4 ve yüzde 8,9 olarak verilmişti. Aylık bazda büro, gıda dışı ürünlerde yüzde 1,1 ve ücretli hizmetlerde yüzde 1,0 artış; mallar genelinde ise yüzde 0,1 düşüş bildirdi. Geniş gruplar arasındaki bu ayrışma, genel oranın her kalem için geçerli olmadığını gösterir.

Büro, yıllık enflasyona en büyük katkının gıda ve alkolsüz içeceklerden 3,6 yüzde puan, kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetlerden 1 yüzde puan geldiğini açıkladı. Katkı, bir kalem grubunun ağırlığı ve fiyat hareketinin toplam endeks değişimine hesaplanan etkisidir; grubun kendi enflasyon oranıyla aynı ölçü değildir. Örneğin bir kategori hızlı artabilir, ancak sepet ağırlığı daha küçükse genel endekse katkısı farklı olabilir.

Ülke genelindeki yüzde 9,3 oranı, bölgesel tabloda görülen farklılıkların ortalamasıdır. Yıllık enflasyon Eylül’de Soltüstik Kazakistan’da yüzde 11,3, Akmola’da yüzde 11,2 ve Jetisu’da yüzde 10,6 olarak listelendi. En düşük değerler Karagandı ve Pavlodar’da yüzde 7,7, Aktöbe’de yüzde 7,8 oldu. Astana’da oran yüzde 10,2, Almatı şehrinde yüzde 8,4, Şımkent’te yüzde 8,7 idi. Bu oranlar bölgesel endeks karşılaştırmalarıdır; her bölgede her hane için kişisel yaşam maliyetini ölçmez.

CPI hesabı iki bilgi kaynağını birleştirir: seçilmiş satış ve hizmet noktalarında fiyatların doğrudan kaydı ile hanehalkı anketinden elde edilen gerçek tüketim harcaması yapısı. Fiyat derlemesi tüm bölge merkezlerinde, başkentte ve cumhuriyet düzeyindeki şehirlerde seçilmiş ticaret ve hizmet işletmelerinde yapılır. Ortak izleme sepeti 537 mal ve hizmet kaleminden oluşur. Fiyat görevlileri fiyatı ürünün veya hizmetin satış yerinde kaydeder; vergiler dâhil, teslimat için ek ücretler hariçtir.

Ağırlıklandırma, tüketicilerin harcamalarında kalemlerin göreli önemini yansıtmaya yarar; bu nedenle endeks, yalnızca fiyat etiketlerinin basit ortalaması değildir. BNS açıklaması, Eylül sonuçlarını ülke ve bölge düzeyinde verir ve yıllık oranların yanında aylık değişimleri de ayırır. Karşılaştırma yaparken dönemin, coğrafyanın ve kapsamın aynı olup olmadığını kontrol etmek gerekir. Aylık yüzde 0,6 ile yıllık yüzde 9,3’ü toplamak veya birini diğerinin yerine kullanmak doğru olmaz.

Bu bülten tüketici fiyatlarının ölçümünü açıklar; ücretlerdeki değişimi, hanelerin gelirini, satın alma miktarını veya işletmelerin maliyetlerini doğrudan ölçmez. Endeksin yükselmesi, incelenen tüketim sepetinin fiyat düzeyinin referans döneme göre arttığını gösterir. Hane sepetleri ve satın alınan markalar farklı olabileceği için bireysel deneyim genel TÜFE oranından ayrılabilir. Buradaki oranlar BNS’nin Eylül 2026 yayınına dayanır; kaynak sayfasındaki metodolojik açıklama ve bileşen tabloları kapsamı belirtir.