Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) 2 Ekim’de yayımladığı Eylül 2026 parasal taban tablosuna göre, ortalama parasal taban geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 15,2 azaldı. Ağustosta yıllık düşüş yüzde 15,7, temmuzda yüzde 13,8 olarak kaydedilmişti. BOJ’nin bu tabloda varsayılan göstergesi, aksi belirtilmedikçe dönem içindeki ortalama bakiyelerin yıllık değişim oranıdır; dolayısıyla yüzde 15,2, eylül sonundaki stokun bir yıl önceki stokla karşılaştırması değildir. Rapor ayrıca dönem sonu bakiyelerini ayrı bir bölümde verir. İki tür değer farklı sorulara yanıt verir ve birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Parasal taban, BOJ’nin dolaşımdaki banknotları, dolaşımdaki madeni paraları ve BOJ nezdindeki cari hesap bakiyelerini bir araya getiren parasal yükümlülük ölçüsüdür. Merkez bankası hesapları ve banknot talebiyle ilişkili bu toplam, geniş para arzı ya da bankaların hane ve şirketlere verdiği kredilerin toplamı değildir. Eylül ayında banknotların ortalama bakiyesi yıllık yüzde 2,0, madeni paralarınki yüzde 1,2 geriledi. BOJ cari hesap bakiyeleri yüzde 18,3 azaldı. Rezerv bakiyeleri yüzde 17,3 düşüş gösterdi; bunlar cari hesap bakiyelerinin bir alt bileşenidir ve toplam parasal tabana ikinci kez eklenmemelidir. Bileşen oranları aynı kavramı ölçmüyor.

Eylül ortalama bakiyeleri, BOJ’nin kaynak PDF’sinde 100 milyon yen birimiyle yayımlanıyor. Toplam parasal tabanın aylık ortalama tutarı eylülde 5.328.464 birim, ağustosta 5.430.070 birimdi; bu da sırasıyla 532,8464 trilyon yen ve 543,0070 trilyon yen anlamına geliyor. Dönem sonu stoku için ayrı tabloda eylül değeri 5.354.214, ağustos değeri 5.437.652 olarak verildi. Ortalama bakiye ay boyunca günlük düzeylerin ortalamasını temsil ederken dönem sonu değeri belirli bir tarihteki bakiyedir. Kaynak bu tutarları ayrıntılı biçimde verir, ancak aynı tablo içindeki büyüme oranları ve stok seviyeleri farklı tanımlara dayanır.

Yıllık oranlar, ölçülen her parasal taban bileşeninin geçen yılın aynı ayına göre değişimini gösteriyor; aylık değişim oranı gibi okunmamalı. BOJ ayrıca parasal taban için mevsim etkilerinden arındırılmış, önceki aya göre yıllıklandırılmış bir oran yayımlıyor. Bu gösterge eylülde eksi yüzde 10,2 oldu; ağustosta eksi yüzde 28,8 idi. Yıllıklandırılmış aylık oran, eylül ayındaki mevsimsel etkilerden arındırılmış değişimi varsayımsal olarak bir yıl boyunca sürdürerek ifade eder. Gerçekleşmiş 12 aylık değişimle aynı değildir. Mevsimsellik ve karşılaştırma dönemi nedeniyle iki oran farklı yön ve büyüklükte hareket edebilir; bunları aynı zaman serisi gibi kıyaslamak yanıltıcı olur.

Rapor eylül parasal tabanının değişimini gösterir; tek başına BOJ’nin politika kararlarının, varlık alımlarının veya bankaların kredi verme davranışının nedenini kanıtlamaz. Kaynak açıklaması tablo ve yöntem kapsamını ortaya koyuyor ancak değişimin nedenlerine ilişkin nedensel ayrıştırma sunmuyor. Parasal tabandaki gerileme, geniş para miktarının veya ekonomik faaliyetin aynı oranda daraldığı anlamına gelmez. Değerlendirme için hangi bilanço kalemlerinin değiştiği, rezerv hesaplarının kapsamı, fiyat ve kredi göstergeleri ile politika çerçevesi birlikte ele alınmalıdır. Eylül verisiyle sınırlı bu haber, farklı tanımlı ortalama ve dönem sonu bakiyelerini ayırır; bir tahmin, politika yorumu veya ekonomik görünüm çıkarımı üretmez.