Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Gıda Fiyat Endeksi’nin Eylül 2026 ortalamasını 136,0 puan olarak açıkladı. Endeks, revize edilen Ağustos değerinin 2,0 puan üzerine çıktı; aylık artış yüzde 1,5 oldu. FAO veriyi 2 Ekim’de yayımladı. Değişimde tahıllar, bitkisel yağlar ve şeker yukarı giderken et endeksi geriledi, süt ürünleri endeksi ise hemen hemen yatay kaldı.

Bu gösterge, uluslararası piyasalarda işlem gören gıda emtialarının fiyat hareketini izler. FAO beş ürün grubu endeksini, 2014–2016 dönemindeki ortalama ihracat paylarına göre ağırlıklandırarak genel endeksi oluşturur. Bu nedenle 136,0 puan, belirli bir ülkedeki market sepetinin fiyatı veya hanelerin gıda enflasyonu değildir. Yerel para birimi, vergi, nakliye, işleme, perakende marjı ve ulusal arz koşulları tüketicinin ödediği fiyatı ayrıca etkiler.

Tahıl Fiyat Endeksi eylülde ortalama 122,8 puana ulaştı; ağustosa göre yüzde 5,1, bir yıl öncesine göre yüzde 17,2 yükseldi. Dünya buğday fiyatı bir ayda yüzde 6,3 arttı ve Ağustos 2023’ten beri en yüksek düzeyine çıktı. FAO, Karadeniz’deki lojistik sorunların alıcıları başka menşelere yöneltmesini ve Kuzey Amerika’da kışlık buğday ekimi öncesi kuru hava koşullarını başlıca etkenler arasında gösterdi.

Mısır fiyatları da eylülde yüzde 5,6 yükselerek üç yılı aşkın sürenin en yüksek düzeyine çıktı. FAO, ABD’de beklenenden düşük verim ve Brezilya’da ihraç edilebilir ürünün azalmasının arz görünümünü sıkılaştırdığını belirtiyor. Karadeniz taşımacılığındaki aksamalar ve Hürmüz Boğazı geçişine ilişkin belirsizlik de yakıt, gübre ve navlun maliyetlerini gündemde tuttu. Pirinç fiyat endeksi aylık yüzde 1,4 yükseldi; FAO bunu hava koşulları kaygıları ile mevsimsel olarak daralan arzla ilişkilendiriyor.

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi 198,6 puana çıktı; aylık yüzde 0,9, yıllık yüzde 18,3 artış kaydetti. Uluslararası palm yağı fiyatlarının üst üste dördüncü kez yükselmesi ve Güneydoğu Asya’daki kuru havanın üretim beklentilerine etkisi artışta rol oynadı. Buna karşılık ayçiçek yağı fiyatları üçüncü ayda da geriledi. Soya ve kolza yağının uluslararası fiyatları ay boyunca genel olarak fazla değişmedi.

Et Fiyat Endeksi aylık yüzde 1,1 düşüşle 127,9 puana indi ve bir yıl önceki düzeyine yakın seyretti. Kümes hayvanı eti ve domuz eti fiyatlarındaki gerileme bu sonucu destekledi; sığır ve koyun eti göstergeleri büyük ölçüde yatay kaldı. Süt Ürünleri Fiyat Endeksi yüzde 0,1 düşerek 119,1 puan oldu. Peynirdeki düşüş, süt tozu fiyatlarındaki artışla neredeyse dengelendi. Yağsız süt tozu yıllık bazda yüzde 33,1 daha pahalıydı.

Şeker Fiyat Endeksi yüzde 6,1 artarak 114,0 puana yükseldi; böylece üçüncü ay üst üste yükseliş kaydetti. Yıllık artış yüzde 14,7 oldu ve endeks Nisan 2025’ten beri en yüksek düzeyine ulaştı. FAO, 2026/27 sezonunda arzın sıkılaşabileceği beklentisini, Avrupa Birliği’nde daha küçük pancar üretimi olasılığını ve Tayland ile Hindistan’daki üretim risklerini sayıyor. Brezilya’nın merkez-güney bölgesindeki şiddetli yağışların hasadı yavaşlatması da uluslararası fiyatlar üzerindeki baskıya eklendi.

Bu aylık görünüm, tek başına gelecekteki market fiyatlarını veya belirli bir ülkede yaşanacak gıda güvensizliğini öngörmez. FAO endeksi küresel emtia hareketini kıyaslamak için yararlı olsa da ithalata bağımlı ülkeler, üreticiler ve tüketiciler farklı kanallardan etkilenebilir. FAO ayrıca son aylarda et grubunu oluşturan bazı fiyat tekliflerinin endeks yayımlanırken henüz tamamlanmaması nedeniyle bu bileşenin kısmen tahminlerden yararlanabildiğini ve sonraki aylarda revize edilebileceğini belirtiyor.